گاهی زوجه ممکن است تمام یا بخشی از مهریه خود را به دلایل مختلفی مانند توافق با همسر، فشار اجتماعی، یا در مقابل دریافت مالی یا انجام تعهدی از سوی زوج ببخشد. اما آیا زن پس از بخشیدن مهریه می‌تواند از این بخشش رجوع کند و دوباره مهریه خود را مطالبه نماید؟پاسخ این سؤال به نوع اقدام حقوقی زن و نحوه بخشیدن مهریه بستگی دارد. بنابراین، برای پاسخ دقیق باید حالت‌های مختلف را بررسی کرد.
۱. هبه مهریه
هبه به معنای بخشیدن مال به دیگری به صورت رایگان است. اگر زوجه مهریه خود را به زوج هبه کند، امکان رجوع از هبه به نوع مهریه و شرایطی که پس از هبه ایجاد شده است بستگی دارد. مطابق ماده ۸۰۳ قانون مدنی، واهب می‌تواند با وجود شرایط قانونی از هبه رجوع کند؛ مگر در مواردی که قانون استثنا کرده است. برای مثال، اگر مهریه عین معین باشد، مانند یک ملک یا خودروی مشخص، در صورتی که عین موهوبه همچنان در مالکیت زوج باقی باشد و هیچ‌یک از موانع قانونی رجوع از هبه وجود نداشته باشد، زوجه می‌تواند از هبه رجوع کند. در مقابل، اگر عین موهوبه از مالکیت زوج خارج شده باشد، به دیگری منتقل شده یا متعلق حق شخص دیگری قرار گرفته باشد، یا یکی از سایر موانع مقرر در ماده ۸۰۳ قانون مدنی وجود داشته باشد، امکان رجوع از هبه وجود نخواهد داشت. اما اگر مهریه به صورت دین یا طلب باشد، مانند مبلغ معینی وجه نقد یا تعداد مشخصی سکه، و زوجه طلب خود را به خود زوج هبه کند، مطابق ماده ۸۰۶ قانون مدنی، طلبکار نمی‌تواند از هبه طلب خود به مدیون رجوع کند. بنابراین، در این حالت زوجه اصولا نمی‌تواند پس از بخشیدن مهریه از هبه رجوع کند. همچنین اگر هبه معوض باشد و عوض نیز به واهب داده شده باشد، مطابق ماده ۸۰۳ قانون مدنی، امکان رجوع از هبه وجود نخواهد داشت.
۲. ابراء ذمه زوج
گاهی زوجه به جای هبه، ذمه زوج را از پرداخت مهریه ابراء می‌کند. ابراء به معنای صرف‌نظر کردن طلبکار از حق خود و بری کردن بدهکار از دین است.زوجه ابرا را می تواند بطور رسمی و در دفترخانه با امضای سندی انجام دهد. ابراء یک عمل حقوقی یک‌جانبه است و برای تحقق آن، رضایت بدهکار لازم نیست. در صورتی که زوجه به طور معتبر ذمه زوج را نسبت به مهریه ابراء کرده باشد، دین از بین می‌رود و اصولاً امکان رجوع از ابراء و مطالبه دوباره همان مهریه وجود ندارد.
۳. بذل مهریه در طلاق خلع یا مبارات
یکی دیگر از مواردی که زن ممکن است از مهریه خود بگذرد، زمانی است که زوجه در مقابل طلاق، تمام یا بخشی از مهریه خود را به زوج بذل می‌کند. این موضوع معمولا در قالب طلاق خلع یا مبارات مطرح می‌شود.در این نوع طلاق، بذل مهریه با احکام خاصی همراه است. مطابق مقررات قانون مدنی، زوجه می‌تواند در مدت عده، در شرایط قانونی، به مالی که در ازای طلاق بذل کرده است رجوع کند.در صورت رجوع زوجه به بذل، برای زوج نیز امکان رجوع به زوجه، با رعایت شرایط قانونی طلاق رجعی، ایجاد خواهد شد.
• در طلاق توافقی، زوجین می‌توانند درباره مهریه و نحوه پرداخت یا بخشش آن با یکدیگر توافق کنند. برای مثال، ممکن است زوجه تمام یا بخشی از مهریه خود را در مقابل طلاق بذل کند، یا زوجین توافق کنند که تمام یا بخشی از مهریه باقی بماند و زوج آن را در زمان یا به شیوه‌ای مشخص پرداخت کند.همچنین ممکن است زوج برای پرداخت مهریه، تعهد یا سندی مانند چک یا سفته به زوجه ارائه کند. در این حالت، شرایط و مفاد توافق و همچنین وضعیت سندی که بابت پرداخت مهریه صادر شده است، در حقوق و تعهدات طرفین اهمیت دارد.بنابراین، در طلاق توافقی نمی‌توان به طور کلی گفت که زن حتماً باید مهریه خود را ببخشد؛ بلکه نحوه تعیین تکلیف مهریه، تابع توافق زوجین و مفاد توافقی است که در روند طلاق مورد استناد قرار می‌گیرد.اگر زوجه تمام یا بخشی از مهریه خود را در جریان طلاق توافقی می‌بخشد، بهتر است پیش از امضای توافق، آثار حقوقی دقیق آن، از جمله امکان یا عدم امکان رجوع از بذل، بررسی شود.
۴. اقرار به دریافت مهریه
گاهی زوجه در یک سند یا نوشته اعلام می‌کند که مهریه خود را به طور کامل یا بخشی از آن دریافت کرده است.در این حالت، موضوع از جنس اقرار به وصول مهریه است و با هبه یا ابراء تفاوت دارد. اقرار اصولاً علیه شخصی که آن را انجام داده معتبر است و انکار بعدی آن به سادگی امکان‌پذیر نیست.با این حال، اگر زوجه مدعی باشد که اقرار او تحت شرایطی مانند اکراه، اشتباه یا بدون وجود قصد و شرایط قانونی لازم انجام شده است، می‌تواند حسب مورد موضوع را در مرجع قضایی مطرح و ادعای خود را با دلایل قانونی اثبات کند.گرچه اثبات صوری و اشتباه بودن اقرار کار دشواری است اما با ارائه مدارک مورد نیاز زن می شتواند از حق خود دفاع کند و مهریه خود را از مرد طلب کند.