یکی از دغدغه‌های طلبکاران پس از صدور حکم ورشکستگی این است که با توجه به اینکه تاجر توانایی پرداخت بدهی‌های خود را ندارد، طلب آنها چگونه وصول خواهد شد و آیا همه طلبکاران به یک میزان و با یک اولویت طلب خود را دریافت میکنند؟
برای پاسخ به این سؤال باید توجه داشت که پس از صدور حکم ورشکستگی، وصول مطالبات تاجر وارد فرآیند تصفیه می‌شود و طلبکاران باید مطابق مقررات قانون تجارت طلب خود را در این فرآیند اعلام نمایند.
۱. اعلام طلب به مدیر تصفیه
مطابق ماده ۴۱۸ قانون تجارت، پس از صدور حکم ورشکستگی، تاجر از مداخله در تمام اموال خود ممنوع می‌شود و مدیر تصفیه قائم‌مقام قانونی تاجر ورشکسته در حقوق و اختیارات مالی او می‌شود. بنابراین طلبکار باید طلب و مدارک مربوط به آن را مطابق تشریفات قانونی به مدیر تصفیه اعلام کند تا طلب او مورد بررسی قرار گیرد. مطابق ماده ۴۶۲ قانون تجارت، طلبکاران باید در مهلتی که به موجب آگهی اعلام می‌شود، مدارک طلب خود را به مدیر تصفیه تسلیم کنند.
۲. بررسی و تشخیص طلب
پس از اعلام طلب، مدیر تصفیه مدارک و مستندات طلبکاران را بررسی می‌کند و مطالبات آنها در صورت احراز شرایط قانونی در فهرست مطالبات قرار می‌گیرد. اگر طلبکار نسبت به تشخیص طلب یا میزان آن اعتراضی داشته باشد، می‌تواند مطابق مقررات قانونی اعتراض خود را مطرح نماید.
۳. آیا همه طلبکاران به یک میزان طلب خود را دریافت میکنند؟
خیر. قانون تجارت میان طلبکاران از نظر حق تقدم در وصول طلب تفاوت قائل شده است. به طور کلی، برخی طلبکاران به دلیل ماهیت طلب یا وجود تضمین و وثیقه، نسبت به سایر طلبکاران دارای اولویت هستند و باید طلب آنها مطابق مقررات قانونی مقدم بر طلبکاران عادی پرداخت شود. برای مثال، طلبکار دارای رهن نسبت به مال مرهونه از حق تقدم برخوردار است و طلب او از حاصل فروش مال مورد رهن، مطابق مقررات مربوط، مقدم بر طلب طلبکاران عادی خواهد بود. همچنین قانون تجارت در مواد ۵۸ و ۵۹ قانون تجارت برای برخی مطالبات، از جمله مطالبات کارگران و برخی اشخاصی که در فرآیند ورشکستگی دارای حقوق خاص هستند، مقررات و اولویت‌هایی در نظر گرفته است. بنابراین نمی‌توان گفت تمام طلبکاران تاجر ورشکسته در یک جایگاه قرار دارند؛ بلکه ابتدا باید نوع طلب، وجود یا عدم وجود وثیقه و حق تقدم قانونی طلبکار بررسی شود.
۴. پرداخت طلب از اموال تاجر
پس از شناسایی دارایی‌های تاجر و بررسی مطالبات طلبکاران، اموال و دارایی‌های وی مطابق مقررات تصفیه مورد رسیدگی و در صورت لزوم به فروش می‌رسد و وجوه حاصل برای پرداخت دیون اختصاص پیدا می‌کند. اگر پس از پرداخت طلب طلبکاران دارای حق تقدم، مالی باقی بماند، طلب طلبکاران عادی نیز مطابق مقررات و به نسبت طلب آنها پرداخت خواهد شد. بنابراین اگر دارایی تاجر برای پرداخت تمام بدهی‌ها کافی نباشد، ممکن است طلبکار عادی نتواند تمام طلب خود را دریافت کند و تنها به نسبت دارایی قابل تقسیم میان طلبکاران، طلب او پرداخت شود. و بابت طلب پرداخت نشده سند عدم کفایت دارایی دریافت میکنند.
آیا طلبکار می‌تواند بعد از ورشکستگی مستقیماً علیه تاجر اقدام کند؟
پس از صدور حکم ورشکستگی، اصل بر این است که طلبکار نمی‌تواند مانند یک طلبکار عادی مستقلاً برای وصول طلب خود از اموال تاجر اقدام کند؛ زیرا مطابق ماده ۴۱۹ قانون تجارت، از تاریخ صدور حکم ورشکستگی، دعاوی مربوط به اموال و حقوق مالی ورشکسته باید با طرفیت مدیر تصفیه یا قائم‌مقام او مطرح یا تعقیب شود. بنابراین طلبکار باید طلب خود را در فرآیند تصفیه مطرح کند و مطابق مقررات این فرآیند برای وصول آن اقدام نماید.